Cyngor Ffermio mewn Tywydd Poeth

Mae'r tymheredd uchel a'r tywydd sych yn arwydd o gyfnod prysur iawn i'r gymuned ffermio.  Yn sgil y defnydd cynyddol o beiriannau a chynaeafu cnydau yn yr amodau gorau posibl, mae yna fwy o beryglon tân, gweler isod cyngor diogelwch allweddol ac awgrymiadau a fydd yn helpu i leihau'r risg honno.  

  • Sicrhewch fod peiriannau cynaeafu yn cael eu cynnal a'u cadw'n dda a'u harchwilio'n rheolaidd, eu bod yn cael eu hiro, a'u bod yn lân rhag olew, tanwydd a chroniadau gormodol o lwch a gweddillion. Ar ôl storio, rhowch sylw manwl i arwyddion o nythod adar a difrod gan fermin i systemau trydanol. Ar beiriannau mwy fel megis cynaeafwr hunanyriant a chombeiniau, ystyriwch osod systemau llethu tân.
  • Cariwch ddiffoddwr tân wrth wneud gweithrediadau cynaeafu, gan wneud yn siŵr ei fod wedi'i gysylltu â'r peiriant ac nad yw'n cael ei ryddhau yn y caban, oherwydd gallai hyn achosi anaf difrifol pe bai'r peiriant yn troi drosodd. Sicrhewch fod y diffoddwr yn cael ei gynnal a'i gadw'n rheolaidd gan gyflenwr cymeradwy.
  • Ceisiwch osgoi parcio tractorau/cynaeafwr a chombeiniau yn agos at ddeunydd hylosg megis bêls.
  • Bêls yn gorboethi – sicrhewch fod gwair/gwellt yn ddigon sych cyn ei felio a bod y bêls yn cael eu gadael i oeri yn yr awyr agored cyn eu storio.  Gall ffermwyr sydd â phryderon ynghylch eu tasau bêls yn gorboethi ofyn i Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru am brawf AM DDIM o dymheredd eu tas bêls. Rhaid i ffermwyr fod yn wyliadwrus a gwirio am arwyddion o awyru yn y tasau yn gynnar yn y bore (stemio) ac am arwyddion bod y bêls yn newid lliw.  Cysylltwch â'r Gwasanaeth Tân ar 01268 909408 i gael prawf bêls AM DDIM, neu 999 os credir bod perygl mawr. PEIDIWCH Â DRINGO AR BEN TASAU BÊLS gan y gallant gwympo'n fewnol os ydynt wedi poethi.
  • Osgowch unrhyw losgi dan reolaeth (coelcerthi), neu os oes angen, gwnewch yn siŵr eich bod yn gwneud hynny ymhell oddi wrth adeiladau fferm a bod gennych ddigon o fodd i ddiffodd a rheoli'r tân. Arhoswch gyda'r tân a'i oruchwylio bob amser nes ei fod wedi'i ddiffodd yn llwyr. Mewn amodau sych gall tanau bach ymledu a chyrraedd adeiladau fferm.
  • Byddwch yn ofalus iawn wrth wneud atgyweiriadau poeth megis weldio neu falu, byddwch yn ymwybodol o wreichion a sicrhewch fod gennych fodd addas o ddiffodd wrth law. Gwnewch unrhyw waith ymhell oddi wrth ddeunyddiau fflamadwy megis gwair a gwellt.
  • Cynlluniwch ymlaen llaw – gwnewch gais am ymweliad atal tanau fferm AM DDIM gan Swyddog Cyswllt Ffermydd i roi cyngor ar faterion megis –
    • Lleihau'r tebygolrwydd y bydd tân yn digwydd yn y lle cyntaf a nodi ffynonellau tanio posibl.
    • Nodi peryglon i Griwiau Tân sy'n ymateb, h.y. storio tanwydd, silindrau nwy, storfeydd gwrtaith a chemegolion, systemau ynni adnewyddadwy.
    • Nodi materion logistaidd megis mynediad cyfyngedig, cyflenwadau dŵr gwael a chynllunio ymlaen llaw ar gyfer y materion hyn.
    • Creu cynllun gwacáu da byw.
    • Creu ffolder cynllun gweithredu tân a fydd ar gael i'r criwiau tân sy'n ymateb, gan gynnwys cynlluniau safle a manylion sylweddau peryglus megis cemegion a gwrtaith a sut i gael mynediad at gyflenwadau dŵr.

Dywedodd y Swyddog Cyswllt Fferm, Jeremy Turner:

"A minnau’n dod o gefndir ffermio ni allaf bwysleisio pa mor bwysig yw hi ein bod yn cymryd amser ar yr adeg hynod brysur hon o’r flwyddyn i ystyried ffyrdd o amddiffyn ein hunain rhag y risg o dân yn dechrau yn y lle cyntaf.

Nid yn unig y mae tanau yn achosi difrod i adeiladau a pheiriannau ond gallant hefyd gael effaith ariannol sylweddol ar fusnes ffermio ac nid yw rhai ffermydd yn gallu adfer ar ôl i dân ddigwydd. Mae rhai camau syml y gellir eu cymryd i leihau’r risgiau, megis iro ac archwilio ein peiriannau cynaeafu yn rheolaidd, a chlirio croniadau o lwch, tsiaff ac olew. Hefyd, sicrhau bod ein porthiant yn barod i’w felio a’i storio, rydym yn argymell bod bêls sy’n cael eu cludo i mewn i’w storio yn cynnwys llai na 20% o leithder. Mae hefyd yn hanfodol ein bod yn ofalus dros ben wrth wneud atgyweiriadau i beiriannau amaethyddol, megis malu a weldio.

Mae cynllunio ymlaen llaw hefyd yn rhan allweddol o baratoi ein hunain ar gyfer tân, rwy’n argymell yn gryf bod aelodau o’r gymuned ffermio yn manteisio ar wasanaethau AM DDIM y Swyddog Cyswllt Fferm sydd ar gael gan Wasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru, gellir gwneud hyn naill ai trwy e-bost farmsliaisonofficer@mawwfire.gov.uk neu trwy ffonio 0800 1691234."

 

Os bydd tân yn digwydd –

  1. Ceisiwch fynd i'r afael â'r tân dim ond os yw'n ddiogel i chi wneud hynny a bod gennych ddigon o ddeunydd diffodd i wneud hynny.
  2. Os nad yw'r tanau wedi'u diffodd o fewn 20 i 30 eiliad, yna mae'n bryd symud i ddiogelwch a galw am y gwasanaeth tân.
  3. Wrth ffonio'r Gwasanaeth Tân – rhowch gyfarwyddiadau clir i leoliad y tân, rydym yn argymell defnyddio'r ap What3words i nodi lleoliad ffermwr i sgwâr 3 metr. Anfonwch rywun i gwrdd â'r peiriannau sy'n dod tuag atoch wrth fynedfa'r fferm (ewch â thortsh yn y nos) ac arddangoswch enw eich fferm ar ddiwedd y dreif.
  4. Dywedwch wrth y gweithredwr beth sydd ar dân ar hyn o bryd a beth allai fod mewn perygl o dân.
  5. Rhowch wybod i’r gweithredwr am unrhyw faterion a allai effeithio ar ein gallu i'ch cyrraedd, er enghraifft, gofyn am gerbyd 4x4 os oes angen.
  6. Byddwch yn barod i gynorthwyo criwiau tân â pheiriannau fferm ar y safle megis llwythwyr pen blaen a llwythwyr telesgopig.
  7. Gwnewch eich hun yn hysbys i aelodau'r Criw Tân wrth iddynt gyrraedd ac arhoswch wrth law i ateb unrhyw gwestiynau sydd ganddynt.
  • COFIWCH – Peidiwch byth â rhoi eich hun mewn perygl wrth fynd i'r afael â thân.

 

Gall ffermwyr gynnal eu Hasesiadau Risgiau Tân eu hunain trwy gadw at y canlynol –

 

Asesiad Risgiau Tân

Mae pum cam i’r asesiad risgiau tân:

  1. Adnabod peryglon.Gallai'r rhain fod yn ffynonellau tanio megis offer weldio neu falu. Chwiliwch am ffynonellau tanwydd. Gall y rhain fod yn unrhyw beth sy'n llosgi, o wair i betrol. Rhaid nodi sylweddau peryglus megis cemegion, gwrtaith ac asbestos hefyd.
  2. Adnabod pobl sydd mewn perygl.Mae’r rhain yn cynnwys pobl sy’n gweithio i chi, ymwelwyr, plant a phobl eraill sy’n agored i niwed, a diffoddwyr tân sy’n ymateb i argyfwng.
  3. Gwerthuso'r risg y bydd tân yn digwydd a'r risg i bobl.Lle bynnag y bo modd, ceisiwch ddileu neu leihau peryglon tân. Gallai hyn fod trwy osod larymau mwg a thân, cyfarpar diffodd tân a nodi llwybrau dianc.
  4. Cofnodi canfyddiadau a chamau gweithredu arwyddocaol yr ydych wedi'u cymryd.Paratowch gynllun argyfwng. Rhowch wybod i'r rhai y gellid effeithio arnynt, a'u cyfarwyddo a darparu hyfforddiant iddynt.
  5. Adolygu'r asesiad yn rheolaidd i wneud yn siŵr ei fod yn gyfredol.